Fosfine

Vanwege de risico’s op fosfinevergiftiging tijdens transport wil het Ctgb de voorschriften voor gebruik van aluminium- en magnesiumfosfide aanpassen en gassingen tijdens transport verbieden.

Fosfine (fosforwaterstof) is een kleurloos, geurloos en brandbaar gas. Het wordt vooral gebruikt tegen insecten in bulkladingen graan. Gassingen met fosfine vinden plaats in silo’s, containers, opslagruimten en ook in schepen, treinen of vrachtwagens. Het gas ontstaat door aluminium- of magnesiumfosfide (een vaste stof) in aanraking te laten komen met lucht en vocht, waarna het gevormde gas zijn werk kan doen.

Fosfinegas is zeer giftig en de afgelopen jaren zijn er (bijna) ongelukken geweest met binnenvaartschippers die in aanraking kwamen met fosfineresten uit gegaste ladingen. Vanwege deze incidenten is er inmiddels uitgebreid overleg geweest met de toelatinghouders van fosfidemiddelen en de toelatingsautoriteiten in de andere EU-lidstaten, om te zien welke aanscherpingen van de voorschriften nodig zijn om gezondheidsrisico’s te voorkomen voor schippers, chauffeurs, omstanders, werkers en andere betrokkenen bij het transport en de overslag van gegaste ladingen. Dergelijke maatregelen hebben alleen zin als ze Europees breed worden doorgevoerd.

De zeescheepvaart zal van deze maatregelen worden uitgezonderd omdat regels voor de zeevaart alleen zin hebben als die wereldwijd worden vastgesteld. Verder bestaat in de zeehavens inmiddels een goed werkend systeem om gegaste ladingen te herkennen en te ontgassen vóór de lading verder wordt vervoerd.

De voorgenomen maatregelen betreffen zowel gewasbeschermingsmiddelen als biociden, waarvan de beoordeling inmiddels Europees geharmoniseerd is. In Nederland gaat het om vier gewasbeschermingsmiddelen en één biocide op basis van aluminium- en magnesiumfosfide (fosfine-releasers) waarvan de voorschriften voor veilig gebruik per middel verschillen. Om nieuwe incidenten met fosfinegas te voorkomen wil het Ctgb de voorschriften aanscherpen met:

  1. gassing van lading met fosfidemiddelen tijdens transport over de weg, spoor of binnenwateren is niet toegestaan. Het moet gebeuren op één vaste locatie.
  2. losse tabletten, pillen of andere toepassingsmethoden van fosfidemiddelen die na gassing niet volledig zijn te verwijderen zijn niet toegestaan.
  3. na elke gassing en vóór elke overslag of handeling op de gegaste voorraad of goederen moeten alle restanten van toegepaste fosfidemiddelen door een gekwalificeerde professional worden verwijderd. Dit wordt aan de buitenkant van de gegaste ruimte duidelijk zichtbaar en onuitwisbaar aangegeven, inclusief het aantal gebruikte verpakkingen van fosfidemiddelen.
  4. toepassing van fosfidemiddelen mag alleen in gasdicht afgesloten ruimten (containers, silo’s etc.), waarbij gasdicht betekent dat er tijdens gassing niet meer dan 0,03 ppm te detecteren is binnen een gevarenzone van 10 meter buiten die gasdichte ruimte.

De toelatinghouders en andere belanghebbenden zullen na publicatie van het voorgenomen besluit in de Staatscourant (naar verwachting half oktober 2022) middels een openbare zienswijzeprocedure de kans krijgen hierop commentaar te geven tot uiterlijk eind november 2022, op grond waarvan het college een definitief besluit zal nemen.